Phần 3: Chọn chủ đề bài luận Ivy League: Bắt đầu từ đâu để gây ấn tượng?
Những học sinh được nhận vào các trường Ivy+ thường viết về điều thực sự khiến các em hứng thú. Chủ đề không nhất thiết phải độc lạ hay phản ánh đúng thế mạnh học thuật hoặc hoạt động ngoại khóa nổi bật. Điều quan trọng là học sinh có thể viết về chủ đề đó với sự chân thành, say mê và cụ thể.
Ví dụ, Camille là học sinh yêu môi trường, đồng thời tham gia làm báo và câu lạc bộ tiếng Pháp. Nhưng trong bài luận phụ, em không viết về những hoạt động này, mà chọn kể về một giáo viên đã có ảnh hưởng lớn đến mình – một chủ đề cá nhân, giản dị nhưng thể hiện rõ chiều sâu cảm xúc và sự biết ơn.
Tương tự, Jenna – người yêu thích tranh biện, chính trị và lịch sử – lại chọn viết về tình yêu của mình dành cho vở nhạc kịch Hamilton. Qua chủ đề này, Jenna không chỉ thể hiện sở thích văn hóa mà còn hé lộ cá tính và tư duy phản biện của mình.
Điểm chung giữa các bạn là: không phải chủ đề quyết định sức nặng của bài luận, mà là giọng văn, tông giọng và chi tiết thể hiện cảm xúc chân thật – đó mới là thứ giúp hội đồng tuyển sinh hiểu rõ con người phía sau bộ hồ sơ.
Simon – một học sinh “toàn diện” với thành tích học đều các môn và từng đoạt giải tranh biện lẫn khoa học – đã chọn một trích dẫn để viết bài luận cho Thay vì liệt kê thành tích, Simon chọn lối viết suy tưởng, gợi mở và thể hiện trí tò mò thực sự – điều khiến bài luận trở nên tự nhiên và nổi bật.
Ngược lại với Simon, Rhea là một học sinh có năng lực nổi bật ở một lĩnh vực – đam mê viết lách, từng tham gia thi slam poetry và các cuộc thi viết quốc gia, nhưng học không tốt môn Toán. Trong bài luận cho Yale, Rhea thể hiện cá tính qua việc thẳng thắn viết về chính điểm “lệch” đó với một giọng văn mạnh mẽ và đầy cảm xúc.
Tóm lại, học sinh nên chọn chủ đề mà mình thực sự đam mê. Đó có thể là điều các em có thể nói cả tiếng đồng hồ mà không chán, là điều các em nghĩ đến mỗi khi rảnh, hoặc là người đã thay đổi cách các em nhìn nhận cuộc sống.
Phần 4: Làm sao xây dựng cấu trúc bài luận Ivy League thật cuốn hút?
Khi con bạn đã chọn được một chủ đề thật sự tâm huyết, bước tiếp theo là xác định cấu trúc phù hợp cho bài luận. Một bài luận chất lượng Ivy+ không chỉ đơn thuần là bài văn 5 đoạn như kiểu viết ở cấp 2 hay đầu cấp 3. Thay vào đó, nó đòi hỏi cách kể chuyện sống động, tự nhiên, giống như một tác phẩm sáng tạo thực thụ.
Nếu học sinh thực sự đam mê đề tài mình chọn, cấu trúc bài viết thường sẽ hình thành một cách tự nhiên, phản ánh tư duy kể chuyện thay vì chỉ liệt kê thành tích. Dù không thể “ngụy tạo” đam mê, phụ huynh và học sinh vẫn có thể áp dụng một số chiến lược để khơi dậy lối tư duy sáng tạo khi viết bài.
Hãy bắt đầu với ví dụ từ bài luận về vở nhạc kịch Hamilton của Jenna, và bài phụ cô viết về giáo viên yêu thích – điểm mấu chốt đầu tiên nằm ở cách mở đầu bài luận.
Chiến lược 1: Mở bài cuốn hút (“Hook”)
Một mở bài hiệu quả sẽ ngay lập tức thu hút người đọc và thiết lập giọng văn riêng biệt của người viết. Đây là phần mở đầu cho bài luận về Hamilton của Jenna:
A coal scuttle. A woman on stage, crying, singing, and burning a series of old-looking papers the color of tea. All this: a way to tell the audience about someone history has forgotten. This is what happens at one of the emotional climaxes of my favorite musical: Eliza Hamilton, spurned by her husband, removes herself from the historical narrative by burning their letters. I saw Hamilton when my father won a lottery for tickets on a visit to New York City. A drama nerd, I was thrilled to get a chance to see the Pulitzer- and Tony-winning production. I didn’t know how much it would affect the way I thought about the past, and the present.
Tương tự, Camille mở bài bằng loạt câu trích dẫn độc đáo:
“Uncertainty could be my guiding light.” – U2
“Do or do not. There is no try.” – Yoda
“Life’s what you make it, so let’s make it rock.” – Hannah Montana
An eclectic group of unrelated aphorisms? Not at all. I like to think of them as drops of inspirational “Zachary-isms” splashing the drab cinderblock walls with colorful insights. To call room 134 a “classroom” is an understatement. I prefer to think of it as a sanctuary where students are free to disagree, take risks, and derive their own sense of meaning.
Hãy để ý rằng những bài luận này không bắt đầu bằng việc nói về bản thân học sinh ngay lập tức, mà mở đầu bằng một hình ảnh hoặc chi tiết gợi cảm nhằm thu hút người đọc từ những dòng đầu tiên. Cả Camille và Jenna đều chọn cách tiếp cận từ một chi tiết nhỏ, cụ thể thay vì tuyên bố thẳng thắn bài luận của mình nói về điều gì.
Việc phải truyền tải một ý tưởng lớn từ một trang giấy trắng có thể khiến học sinh thấy áp lực. Trong trường hợp của Jenna, chủ đề lớn của bài luận là vở nhạc kịch Hamilton. Nhưng thay vì nói thẳng về sở thích kịch nghệ hay đam mê lịch sử, Jenna khéo léo dẫn dắt người đọc từ một cảm xúc cụ thể, rồi dần dần hé lộ cách vở diễn đã làm thay đổi góc nhìn của cô về mối liên hệ giữa sân khấu, lịch sử và chính trị. Nhờ đó, bài viết vẫn gắn với sở thích học thuật của cô nhưng không bị lộ liễu hay khuôn mẫu.
Hãy để ý rằng Jenna không bắt đầu bài luận bằng cách lập tức biến tình yêu dành cho Hamilton thành một ẩn dụ lớn. Thay vào đó, cô chọn mở đầu bằng một chi tiết cụ thể – một cao trào trong vở kịch – để dẫn dắt người đọc vào cảm xúc của mình.
Nếu con bạn đang gặp khó khăn khi viết bài luận, chẳng hạn như muốn nói về việc đam mê sưu tầm đồ cổ giúp mình học cách lắng nghe những người khác biệt, hãy bắt đầu bằng những chi tiết cụ thể và cảm quan. Điều gì ở sở thích đó khiến con bạn thực sự hứng thú? Có thể là mùi gỗ cũ, tiếng cót két của bản lề, hay sự khác nhau giữa phong cách nội thất Baroque và phong cách giữa thế kỷ.
Lời khuyên là: hãy bắt đầu bài luận bằng đồ vật cụ thể, không phải bằng khái niệm trừu tượng. Việc này giúp bài viết trở nên sinh động, thật và dễ cuốn hút hơn.
Bắt đầu từ một chi tiết nhỏ rồi mở rộng ra một ý tưởng lớn là một chiến lược hiệu quả nhưng không phải lúc nào cũng bắt buộc. Một mở bài thành công cũng có thể bắt đầu từ vũ trụ như cách Simon mở bài luận của mình với hình ảnh bầu trời sao:
The cosmos call to me. Whether in a city, where only the brightest stars break through the noise, or away from all distractions, where their number can overwhelm, I welcome the perspective the heavens bestow. Even though I try to tame the sky with books or a telescope, it never ceases to make me feel powerless.
Dù xuất phát điểm khác nhau, Simon mở đầu bằng vũ trụ rộng lớn, còn Camille bằng những câu trích dẫn dí dỏm, cả hai bài luận đều gây ấn tượng nhờ sử dụng hình ảnh cụ thể, giàu cảm xúc. Quan trọng hơn, chúng toát lên sự tò mò và niềm đam mê chân thật. Điều này gửi đến hội đồng tuyển sinh một thông điệp mạnh mẽ: học sinh không chỉ biết rõ mình đang viết gì, mà còn thực sự suy nghĩ và cảm nhận sâu sắc về điều đó.
Chiến lược 2: Mở rộng ý nghĩa cá nhân thành ý nghĩa lớn hơn
Sau khi con bạn đã có một mở bài thu hút với một chủ đề thực sự khiến các em hứng thú và cách dẫn dắt sinh động bằng hình ảnh hoặc chi tiết cụ thể, bước tiếp theo là gì?
Bài luận tuy viết về một chủ đề cụ thể, nhưng thực chất là để nói về bản thân học sinh. Vì vậy, đoạn tiếp theo sau phần mở bài cần đạt được hai mục tiêu:
- Thể hiện được giọng văn cá nhân: cách học sinh suy nghĩ, cảm nhận và lựa chọn ngôn từ riêng biệt.
- Thể hiện chiều sâu tư duy: lý do vì sao học sinh lại bị thu hút bởi chủ đề ấy.
Hãy cùng bắt đầu với mục tiêu đầu tiên: xây dựng giọng văn cá nhân.
Giọng văn của Jenna đã bắt đầu bộc lộ ngay từ phần mở bài, nhưng càng rõ nét hơn khi cô bước sang đoạn thứ hai. Vậy điều gì tạo nên một “giọng văn cá nhân” độc đáo trong bài luận ứng tuyển? Đó là cách lựa chọn từ ngữ, cách lặp từ, và việc học sinh quyết định lúc nào nên dùng lối viết trang trọng, lúc nào nên viết tự nhiên, đời thường.
Một số học sinh có xu hướng viết quá kiểu cách, dùng nhiều từ vựng “SAT” với mong muốn gây ấn tượng. Tuy nhiên, việc sử dụng ngôn ngữ đời thường đúng lúc lại khiến bài viết trở nên gần gũi, chân thật và mang đậm cá tính riêng – điều mà hội đồng tuyển sinh đánh giá rất cao. Sau đây là một ví dụ trích từ bài luận Hamilton của Camille:
Okay, okay. Musical theater can be hammy and campy. I should have learned to love history in school, right? But every year, my class began with the same old recitations about documents that seemed ancient. It wasn’t until I watched Eliza Hamilton rendered with such humanity onstage that I connected to what I later learned was called “historiography,” or how we write history.
Giọng văn của Jenna khéo léo kết hợp giữa lối diễn đạt đời thường như cụm “Okay, okay” hay “right?” với những từ ngữ học thuật như “rendered” hay “historiography”. Cô ấy thể hiện vốn từ vựng phong phú mà không hề tạo cảm giác gượng ép hay “tỏ ra nguy hiểm”.
Quay lại ví dụ về bạn học sinh đam mê đồ cổ: Làm sao bạn ấy có thể thể hiện giọng văn cá nhân? Có thể bằng cách pha trộn giữa từ ngữ chuyên môn và giọng văn tự nhiên, thậm chí pha chút dí dỏm, tự cười chính mình giống như Jenna dùng những từ như “hammy” hay “campy”.
Việc lặp lại có thể là một chiến lược rất hiệu quả khi xây dựng cấu trúc bài luận và thể hiện giọng văn cá nhân. Quay lại với Rhea – một học sinh giỏi có phần “thiên lệch” với đam mê viết lách – trong một bài luận bổ sung gửi Yale, cô chia sẻ nhận thức rằng việc viết không chỉ giúp cô hiểu chính mình, mà còn là cách để khám phá lịch sử gia đình.
Bài viết mở đầu bằng một quan điểm cá nhân mang tính khái quát, với câu chủ đề định hướng nằm ở đoạn thứ hai, cho thấy cách cô sử dụng từ ngữ như một sợi chỉ xuyên suốt cuộc đời mình: When I reflect on my life, everything ties back into the power of the written word.
Khi bài luận tiếp tục triển khai, Rhea mở rộng vấn đề, cô kết nối ý nghĩa cá nhân của việc viết lách với những giá trị lớn hơn. Một trong những cách cô làm điều này là thông qua kỹ thuật lặp lại: Words make me who I am. The words of my grandparents told me how lucky I am to be growing up in America, instead of Nazi-occupied Poland or Stalinist Russia, like they did.
Trong cả hai bài luận của Jenna và Rhea, việc sử dụng lặp lại và mở rộng sang những chủ đề sâu rộng hơn đóng vai trò then chốt trong việc định hình giọng văn cá nhân và truyền tải tầng ý nghĩa sâu sắc. Chính những yếu tố này giúp bài luận không chỉ kể một câu chuyện, mà còn hé lộ thế giới nội tâm, hệ giá trị và cách nhìn đời của học sinh – điều mà hội đồng tuyển sinh thực sự muốn khám phá ở mỗi ứng viên.
Chiến lược 3: Làm rõ và tóm tắt ý nghĩa lớn hơn
Sau khi con bạn đã viết một phần mở đầu hấp dẫn, thể hiện được giọng văn cá nhân thông qua cách dùng từ, hình ảnh và lặp lại có chủ đích, đồng thời chứng minh rằng các em hiểu rõ tầm quan trọng của chủ đề đối với chính mình, bước tiếp theo là để lại cho hội đồng tuyển sinh một ấn tượng rõ nét và đọng lại lâu dài về con người và tính cách của học sinh đó.
Ví dụ, trong bài luận của Simon, hình ảnh bầu trời sao không chỉ thể hiện niềm đam mê thiên văn học, mà còn là ẩn dụ cho sự cân bằng giữa năng lực cá nhân và những thế lực khách quan trong cuộc sống. Cậu bắt đầu với một hình ảnh cụ thể (vũ trụ), mở rộng sang những suy tư sâu sắc, rồi khép lại bài viết bằng cách thu hẹp phạm vi trở lại, để làm nổi bật nhận thức cá nhân về bản thân trong thế giới rộng lớn ấy: I make sure to embrace the night sky as a reminder that I am not in complete control. The stars will move regardless of how I live my life.
Tương tự, bài luận về vở nhạc kịch Hamilton của Jenna kết lại bằng một hình ảnh và thông điệp đọng lại giúp hội đồng tuyển sinh cảm nhận rõ nét hơn về giá trị sống và cá tính của cô. Kết bài không chỉ là sự tóm tắt, mà còn là cơ hội để củng cố ấn tượng về con người thật phía sau bài luận: I don’t know if I’ll study history in college. But I do know that this theater-geek has a wider sense of what can be accomplished onstage, and of how big ideas can come to life through something as small as a coal scuttle.
Vì các cán bộ tuyển sinh phải đọc rất nhiều bài luận trong một khoảng thời gian ngắn, nên điều quan trọng là học sinh cần để lại một ấn tượng rõ nét, cụ thể và lâu dài – một thông điệp đọng lại sau cùng, để họ nhớ đến bài viết và con người của bạn giữa hàng ngàn ứng viên khác.
Bạn đang tìm kiếm một lộ trình học tập và chiến lược hồ sơ rõ ràng cho con đường vào đại học hoặc du học?
Liên hệ với BKSTAR ngay hôm nay để nhận tư vấn cá nhân hóa từ các chuyên gia giáo dục và khám phá các cơ hội học bổng và chương trình tư vấn du học phù hợp với năng lực – định hướng – mục tiêu của từng học sinh.
Về BKSTAR
BKSTAR là đơn vị tiên phong trong lĩnh vực tư vấn du học và phát triển năng lực học sinh Việt Nam thông qua ba mũi nhọn: tư vấn du học toàn diện, đào tạo công nghệ – kỹ năng tương lai và xây dựng hồ sơ học thuật – ngoại khóa chất lượng cao. Với đội ngũ chuyên gia nhiều kinh nghiệm và hệ sinh thái dịch vụ đồng bộ, BKSTAR đồng hành cùng học sinh từ giai đoạn định hướng ban đầu giúp học sinh tối ưu hóa năng lực cá nhân và chinh phục các đại học thuộc nhóm top 1 – 5% toàn cầu.
